Wat te doen bij een overstroming in Nederland

Nederland heeft dijken, duinen en gemalen. Toch kan een groot deel van het land onder water komen te staan. Hoeveel dat bij jou is, hangt volledig af van waar je woont.

Begin daarom hier: vul je adres in op overstroomik.nl. Die site laat zien hoe hoog het water bij jou kan komen. Hij is gemaakt door Rijkswaterstaat, de veiligheidsregio’s, de waterschappen, twee ministeries en het Deltaprogramma.

Doe dat op een rustig moment. Als het water stijgt, ben je te laat om nog uit te zoeken hoe het zit.

De regel die je moet onthouden

Van alles hieronder is dit het belangrijkste, want hier gaan de meeste slachtoffers mee mis:

Loop of rijd nooit door het water.

Het Rode Kruis is er duidelijk over. Water dat tot je enkels komt, kan je al omvertrekken. Een auto verliest bij ongeveer 15 centimeter water de grip op de weg.

Daar komt bij dat je niet ziet wat eronder zit. Een open putdeksel, een gat in de weg, een kabel waar spanning op staat. Stromend water dat ondiep lijkt, is dat vaak niet.

Sta je voor het water: keer om.

Wat je nu al kunt regelen

Kijk waar je aan toe bent. Vul je adres in op overstroomik.nl.

Zet NL-Alert aan op je telefoon. Bij dreigend gevaar krijg je daar het bericht van de overheid, met wat er speelt en wat je moet doen. Zie communicatie zonder internet.

Maak een noodplan. Wie gaat waarheen, waar spreken jullie af, wie belt wie? Zie noodplan opstellen voor je gezin.

Leg een noodpakket klaar op een hoge plek in huis, niet in de kelder. Zie de checklist voor 72 uur.

Laat terugslagkleppen plaatsen als je woning daar geschikt voor is. Die voorkomen dat rioolwater je huis in stroomt.

Controleer je dakgoten en regenpijpen een keer per jaar.

Als er hoog water wordt verwacht

Er is bij rivierwater vaak enige tijd tussen de waarschuwing en het water. Gebruik die tijd.

1. Luister naar de instructies. NL-Alert op je telefoon, en de regionale omroep als calamiteitenzender. Zoek die frequentie op via noodfrequenties per regio. Wat de overheid zegt, gaat altijd voor op wat je hier leest.
2. Vul flessen met schoon kraanwater. Zodra het water komt, kun je van de kraan niet meer uitgaan. Reken op 3 liter per persoon per dag; zie hoeveel liter water per persoon.
3. Laad alles op. Telefoons, powerbanks, de accu van je fiets als je die nodig hebt.
4. Zet spullen hoog. Waardevolle en onvervangbare dingen naar boven. Dat geldt ook voor je papieren; zie belangrijke documenten voor een noodgeval.
5. Blokkeer de afvoeren. Toilet, doucheputje, gootsteen. Met doeken, zodat er geen rioolwater terugkomt.
6. Zandzakken tegen deuren en lage ramen, als je die hebt en er tijd voor is.
7. Help je buren. Wie is minder mobiel, wie woont alleen? Doe dat voordat het kritiek wordt, niet erna.

Weggaan of naar boven?

De veiligheidsregio zegt wat er moet gebeuren. Luister daarnaar. Maar het helpt om het verschil te begrijpen.

Weggaan (horizontaal evacueren) is het veiligst als er nog tijd is en de wegen begaanbaar zijn. Neem mee: eten en drinken, contant geld, je medicijnen, je identiteitsbewijs en je verzekeringspapieren. Wat er verder in die tas hoort, staat in evacuatietas inpakken.

Sluit voor je weggaat gas, water en elektriciteit af als je dat veilig kunt doen.

Naar boven (verticaal evacueren) doe je als het water al te hoog staat om weg te komen. Ga dan naar de bovenste verdieping. Kies een plek waar je via een dakraam met een ladder naar buiten kunt. Dat is het detail dat mensen overslaan: een zolder zonder uitgang is geen schuilplaats.

Neem mee naar boven: water, eten, je telefoon met powerbank, een radio op batterijen, een zaklamp, je medicijnen en je papieren.

Denk aan wie niet voor zichzelf kan zorgen

Kinderen. Een overstroming is beangstigend. Neem een vertrouwde knuffel mee en iets om mee bezig te zijn. Zie noodpakket voor baby en kleine kinderen.

Huisdieren. Leg de transportbox, een riem en wat voer klaar bij de uitgang. Zie noodpakket voor hond en kat.

Wie zorg nodig heeft. Medicijnen mee, en een papieren lijst met wat je gebruikt. Zie medicijnen als je chronisch ziek bent en stroomuitval en medische apparatuur.

Na afloop

Ga pas terug als de autoriteiten zeggen dat het veilig is.

• Zet de stroom niet zelf aan als er water bij de installatie is geweest. Laat dat controleren.
• Gooi weg wat met het water in aanraking is geweest. Overstromingswater bevat riool en soms chemische stoffen. Dat geldt ook voor eten in lage kastjes.
• Maak foto’s van de schade voordat je gaat opruimen. Dat helpt bij je verzekering.
• Ga voorzichtig naar binnen. Let op scheuren en verzakkingen.

Wat je vandaag kunt doen

Twee dingen, en ze kosten samen tien minuten:

1. Vul je adres in op overstroomik.nl en kijk wat er staat.
2. Controleer of NL-Alert op je telefoon aanstaat.

Wil je weten wat er verder in huis moet zijn? Vul je huishouden in bij de noodpakketcalculator.